غبارگیری فرش (مقدمات قبل از شستشو )

یک عامل بسیار مهم در حفظ و نگهداری فرش، تمیز نگه داشتن آن است. آلودگی و ناپاکی نه تنها از جلوه ز یبایی فرش می کاهد بلکه خسارتهای فراوانی نیز به آن وارد می آورد. فرش ماشينی به دليل ایجاد الكتریسته ساكن، ذرات معلق در هوا و خاك و خاشاك را مانند آهنربا به خود جذب میكند و به همين دليل بعد از مدتی مقدار زیادی گرد و خاك در اطراف این فرشها جمع میشود.

 با توجه به اینکه حتی ذرات گردوغبار موجود در هوا در لابه لای فرش فرو می روند و در بلند مدت باعث چرک و تیره شدن سطح فرش می گردند، بدیهی است فرش های با زمینه روشن و پرز بلند و یا آنهایی که بیشتر در معرض تردد و آلودگی هستند نیاز بیشتری به تمیز شدن دارند. شستشو و نظارت فرش از اهمیت ویژه ای برخوردار است و رعایت اصول و قواعد خاص آن سبب خواهد شد تا فرش کیفیت اولیه خود را از دست نداده ، سلامت خود را باز یابد و حتی الامکان خصوصیات ظاهری و ساختمانی خود را حفظ نماید .

غبار همیشه به صورت ترکیبات مختلفی در هوا وجود دارد و ممکن است به صورت ذرات آهن ، کربن به شکل دوده ،آلومین و سایر مواد به داخل پرز فرش نفوذ کند. ذرات ریز غبار به صورت لایه ای نازک روی سطح و داخل پرزهای فرش نفوذ می کند . این لایه ها جذب کننده ی رطوبت نیز هستند و در بلند مدت به صورت لکه های چرک روی سطح فرش پدیدار می شوند و حتی باعث پوسیدگی فرش نیز می گردند .

به کار بردن جاروهای برقی با دور کم هر چند روز یک بار بدون اشکال است ولی هرگز نباید از جاروهای برقی که برس های چرخنده دارند بکار برد ، چه حرکات چرخشی این برسها باعث شکسته شدن الیاف پشم و کنده شدن گره ها از جسم فرش می شود و همچنین از گردش جاروبرقی در اطراف محل ریشه ها اکیداً خودداری می شود چه با این عمل ریشه ها به داخل دستگاه مکیده می شود و از بین می روند .

توصیه می شود هر چند هفته یکبار با جاروبرقی و یا جاروی معمولی پشت فرش نیز جارو شود چون این عمل گرد و خاک و ناپاکی هایی که در پشت فرش رخنه نموده اند ، زدوده خواهد شد .

در غبارگیری  قالیچه ها هیچ گاه مانند پتو و ملافه روزانه آنها را تکان نداده و از پنجره و بالکن آویزان نکنید. چون تکان دادن روزانه آن ها سبب شل شدن تدریجی و شدت خسارت بیشتر در محیط جانبی فرش بروز می کند و هم چنین آویزان کردن قالی و قالیچه ها علاوه بر آن که آن ها را در معرض نزولات آسمانی قرار می دهد موجب آن می گردد که رنگ این دست بافت ها نیز در اثر اشعه آفتاب به شدت تغییر نماید .

به دلیل وجود ذرات خاک و گردوغبار که در لابه لای پرز فرش نفوذ کرده اند می بایست قبل از شستشو آنرا به خوبی غبارگیری نمود . چنانچه ذرات گردوغبار از میان فرش خارج نگردند هنگام شستشو با آب ترکیب شده و تشکیل لایه ای شبیه گل در انتهای پرز فرش می دهند که پس از مدتی باعث پوسیدگی زودرس فرش می شود . در این حالت با کوچکترین ضربه های ناگهانی و حتی با تا نمودن فرش جهت حمل و نقل احتمال ترکیدگی و پاره شدن فرش بسیار است. 

در مرحله اول ارتقای کیفیت و در مرحله دوم زدودن کثافات و آلودگی هایی که پس از سالیان دراز بر آن نشسته، مد نظر است. قبل از شستشوی فرش غبارگیری به دو روش انجام می شود:

1. غبارگیری معمولی (دستی): در این حالت به چند روش فرش غبارگیری می شود:

برخی فرش را به پشت روی زمین پهن کرده و با چوب به پشت آن می زنند ، سپس فرش را کنار زده و گردوخاک و سایر موادی که بر روی زمین ریخته شده جمع می نمایند و روی فرش را با جارویی زبر می روبند.

برخي نيز فرش را از پشت بر روي يك شبكه ي توري فلزي كه در ارتفاع مناسبي از زمين قراردارد پهن با چوب و يا وسيله ي ديگري به پشت آن مي زنند . در اين حالت كليه ذرات گردوغبار از فرش خارج شده و چون بين فرش و زمين فضاي خالي است ذرات گردوغبار دوباره به داخل فرش نفوذ نمي كند .

در برخي موارد چهار نفر هر يك گوشه اي از فرش را گرفته و به ترتيب ضربه اي موجي شكل را به فرش وارد مي سازد و به اين ترتيب فرش از چهارطرف تكان داده شده و آلودگيهاي آن خارج مي گردد .

نكته : ضربات چوب نبايد به نحوي محكم باشد كه به بافت فرش لطمه بزند .

برخي نيز فرش را محكم به زمين يا سطح سفتي مي كوبند تا غبار آن خارج شود . البته كوبيدن فرش بر زمين از جمله اعمال نادرست و بدترين نوع غبارگيري فرش است ، زيرا احتمال هر نوع آسيبي وجود دارد كه موجبات گسيختگي تارپود و پرز فرش را فراهم مي آورد .

چنانچه فرش كهنه و قديمي باشد يا داراي قسمتهاي رفو شده باشد ، هرگونه غبارگيري دستي كه همراه با ضربات شديد و ناگهاني باشد باعث وارد شدن آسيب هاي جبران ناپذير به فرش مي گردد .

• شايد بهترين روش در مورد فرشهاي جوان و نو بافت آن باشد كه فرش را از يك ارتفاع مناسب آويزان نمود و با چوب به آهستگي و از پشت به آن ضربه زد .

• در مورد فرشهاي قديمي بهتر آن است كه با استفاده از برسهاي نرم ذرات گردوغبار از لاي پرزهاي فرش بيرون آورد . سپس با جاروهاي برقي ذرات گردوغبار را از درون پرز فرش بيرون كشيد .

(نكته: در هنگام استفاده از جاروبرقي بهتر است ابزارمكنده آن با فاصله اي مناسب از سطح فرش قرار گيرد تا ذراتي كه از فرش خارج شده و در هوا معلق نشده اند به خوبي جمع شده و دوباره به داخل فرش وارد نشوند 

2. غبارگیری مکانیکی:

این کار در کارخانه و مراکز قالیشویی ، بسته به کیفیت فرش صورت می گیرد و در منزل مقدور نیست. فرش هایی که دارای گرد و غبار هستند، قبل از شستشو حتما باید غبارگیری شوند، چرا که هنگام شستشو گرد و غبار در ته گره (محل تماس گره با تار و پود) باقی مانده خوب تمیز نمی شوند و باعث پوسیدگی فرش می گردد. (در واقع تبدیل به گل شده و در مغز فرش باقی می ماند). در زندگی های شهری که معمولا از جارو برقی استفاده می شود، گرد و غبار چندانی درون فرش باقی نمی ماند که نیازی به غبارگیری داشته باشد.فقط باید توجه داشت که فرش رنگ پس ندهد.

فرش های دستبافت چون کیفیت های متفاوتی دارند، ممکن است بعضی از آنها رنگ پس دهد. برای اینکه بفهمید فرش رنگ پس می دهد یا نه، یک دستمال سفید رنگ که با آب نیمه گرم خیس شده به قسمت هایی از پرز فرش بکشید یا پرز فرش را برای چند ثانیه درون دستمال نگه دارید. اگر دستمال سفید رنگی شد، فرش رنگ پس می دهد و باید هنگام شستشوی آن نکاتی را رعایت کرد. (بیشتر رنگ های تیره رنگ پس می دهند؛ مانند لاکی، سبزهای تیره، سرمه ای، مشکی، آبی)

بسیاری از نکاتی که در این متن امده مشترک و قابل کاربرد میان فرش های دستبافت و ماشینی هستند

پیام شما؟
در صورت پاسخ، من را با ایمیل با خبر کن
نظرات کاربران