یکشنبه 3 تیر 1397 24 ژوئن 2018

جاجیم بافی، هنری جذاب برای نسل امروزتاریخ ارسال : 1395/10/26

جاجیم چیست؟

جاجیم بافی به عنوان یکی از صنایع دستی رایج در ایران است .جاجیم به پارچه‌ای کم عرض و ضخیم است که از پودهای کلفت بافته می‌شود. این هنر بیشترین شباهت را به گلیم دارد، در جاجیم بافی رنگ‌های مختلفی که بالغ بر ۶ یا ۸ رنگ است مورد استفاده قرار می‌گیرد که بیشتر این رنگ‌ها گیاهی است.

جاجیم‌ها پرز ندازند و می‌توان از هر دو روی آن استفاده کرد. کوچ‌گردان از آن بهرهٔ زیادی می‌گیرند و کاربرد آن به عنوان روانداز و محافظ سرما است. جاجیم مناسب‌ترین چیزی بود که در قدیم روی کرسی می‌انداختند، بافت جاجیم در اکثر قریب باتفاق دهات و مناطق روستائی ایران مرسوم است تنها تفاوت جاجیم، ترکیب رنگ و ظرافت نخ و نقوشی است که روی آن ایجاد می‌کنند

جاجیم دستبافت های شبیه گلیم به صورت راه راه و رنگین است که از نخهای پشمی یا پنبه ای و ابریشم و بعضا کرک بافته می شود. جاجیم دارای طرح محرمات است و نقوش آن که بیشتر به رنگ های سبز، زرد، قرمز، سفید و بنفش به چشم می خورند در فضاهای این طرح قرار می گیرند. نقش مایه های بکار رفته در انواع جاجیم منطقه شامل: اشکی یا دندانه دار، تمام گل، نیم گل، نیم ساده، تسمه، دندان موشی و لبه دور می باشند.

تاریخچه جاجیم

تاریخچه هنر جاجیم بافی به طور دقیق مشخص نیست، در قرن چهارم مؤلف حدودالعالم انواع بافته هایی را که با جاجیم سنخیت داشته و در نواحی گوناگون بافته می شده نام برده شده است و با توجه به اینکه بافته‌ها و منسوجات پشمی به مرور زمان براثرسرما و گرما و یا تماس با خاک از بین خواهد رفت به این دلیل نمی‌توان گفت تاریخ دقیق آن مربوط به چه زمانی است. اما با توجه به پیشینه هنر نساجی که با توجه به مدارک کشف شده قدمت آن به ۶۵۰۰ سال پیش بر می‌گردد می‌توان حدس زد که قدمت هنر جاجیم بافی آنچنان فاصله زیادی با قدمت نساجی نداشته باشد.

جاجیم‌بافی به عنوان یکی از صنایع دستی در ایران رایج در بعضی استان‌ها از جمله آذربایجان شرقی، اردبیل،زنجان، کرمانشاه،کردستان، همدان، لرستان و فارس است که از دیرباز بین خانواده‌های روستایی و عشایر رواج داشته‌است.

جالب است بدانید ریشه این هنر از استان لرستان است اما چند سالی ست در استان مرکزی این هنر نوآوری شده است و از این هنر به صورت کاربردی استفاده می شود. 

جاجیم دستبافته ای است شبیه پلاس و گلیم با نقش های راه راه رنگی (نقش در جاجیم بر خلاف گلیم توسط تارهای رنگی ایجاد می شود) که مانند سایر دستبافته ها به عنوان زیرانداز نیز مورداستفاده قرار می گیرد و از نخهای رنگین پنبه ای یا پشمی بافته می شود. امروزه برای بافتن آن از نخ کاموا هم استفاده می گردد.

بافت جاجیم به سبب ویژگی و تمایز آن نسبت به سایر بافته‌ها به “جاجیم بافت” معروف است. مواد اولیه آن پشم و بافت آن شبیه گلیم است، با این تفاوت که جاجیم در چهار تخته بافته می‌شود و پس از بافتن به هم متصل و دوخته می‌شود. برای بافت جاجیم، دستگاه (دار) را به صورت افقی روی زمین قرار می‌دهند. جاجیم‌ها پرز ندازند و می‌توان از هر دو روی آن استفاده کرد.

کاربرد های جاجیم

 از دیرباز بین خانواده‌های روستایی و عشایر رواج داشته‌است. جاجیم به عنوان زیرانداز، پلاس، فرش و رختخواب پیچ استفاده می‌شود و همچنین هنگام کوچ عشایر برای بسته‌بندی و جابه‌جایی اسباب و لوازم و گاهی به‌عنوان بالاپوش گرم مورد استفاده قرار می‌گیرد. در برخی از خانواده‌های روستایی جاجیم را به عنوان چشم روشنی و جهیزیه نوعروسان هدیه می‌دهند. اما مهمترین مصرف جاجیم در گذشته، استفاده از آن بعنوان رو کرسی بوده ولی امروزه از آرایه های پرنقش و نگار این هنر اصیل بر روی وسایلی همچون انواع پشتی ، کیف ، ساک ، رو مبلی ، روکش صندلی اتومبیل، روفرشی، سفره نان،روپشتی،سجاده، انواع کیف زنانه،کوسن ، دمپایی ، پاتابه،  جای نماز، جای جوراب، رختخواب پیچ، رومیزی، زیر انداز و  تن پوشهای گوناگون  استفاده می شود و به زیبایی پارچه ها افزوده و ماندگاری آنرا همیشگی می سازد.

وسیله اساسی که در هنر جاجیم بافی احتیاج است کارگاه ودستگاه مخصوص بافت جاجیم است، نخ در این هنر خیلی می باشد، مواد اولیه جاجیم پشم است اما به دلیل اینکه پشم بعد از برخورد با رطوبت بو ورنگ میدهد از  نخ اکریلیک که همان نخ فرش ماشینی است به دلیل استقامت بالای آن استفاده میشود

امروز جاجیم به عنوان کالایی لوکس محسوب می شود و جاجيم بافان براي ورود به بازار مصرف، باید نسبت به نياز جامعه توجه كنند كه با توليد انبوه و حتی فروش آنها به صورت اینترنتی می توانند به شكلي زيبا به مشتاقان هنر، عرضه کنند و موجب رونق اقتصادی در این رشته هنری با ارزش و کاربردی شوند و این هنر را از فراموشی رهایی بخشند.

ارسال پیام

آخرین مطالب

قدم به قدم تا خرید فرش کودک
قدم به قدم تا خرید فرش کودک

فراموش کنیم که کف اتاق کودک، یکی از مهم ترین بخش ها در دکوراسیون و حتی حفظ سلامت کودکان است؛ به خصوص برای نوپایان که دوست دارند تجربه جدید راه رفتن را هر روز، بیش تر از روز قبل، تکرار کنند. نوپایان بیشتر زمان خود را در طول روز روی زمین سپری می‌کنند و چهاردست و پا راه می‌روند و سیستم ایمنی آنها به مواد خارجی بسیار حساس‌تر است به همین دلیل اگر فرش‌ منزلتان مواد حساسیت‌زا را بیشتر به خود جذب کند احتمال ابتلا به حساسیت در فرزندتان بیشتر می‌شود.

آیا می دانید فرش سفارشی چیست؟!!
آیا می دانید فرش سفارشی چیست؟!!

بسیاری از محیط ها هستند که برای فرش کردن با مشکل مواجه هستند. اتاقهای منازل قدیمی، شرکتها، موزه ها، اماکن تاریخی و محیطهای وسیع و محیطهایی که فرش در اندازه های استاندارد شش متری و نه متری و دوازده متری و انواع قالیچه در آن جای نمیگیرد. در چنین مواردی به طور اجبار چند تخته فرش کنار هم انداخته می شوند. اما گاهی اندازه فضای مورد نظر برای فرش کردن، به گونه ای است که به هیچ شکلی نمیتوان آن را با کنار هم قرار دادن چند فرش پر کرد و این امر میتواند به علت شکل محیط مورد نظر و یا اندازه نامتعارف آن و یا هردوی این موارد باشد.

مشاور فرش(هر فرشی برای کجا مناسب است؟)
مشاور فرش(هر فرشی برای کجا مناسب است؟)

درست است كه فرش يكي از مهمترين اركان در دكوراسيون خانه مي باشد و تاثير بسيار زيادي بر زيبايي هر قسمت از خانه دارد اما توجه به اين نكته هم مهم است كه در هنگام خريد فرش فقط نبايد به زيبايي آن توجه كنيم زيرا نكته مهمتر از زيبايي، مناسب بودن فرش خريداري شده براي محل مورد نظر است... با ما همراه باشید...

همه چیز در مورد فرش سجاده ای
همه چیز در مورد فرش سجاده ای

ایجاد مکانی آرام و زیبا و پاکیزه یکی از مشخصات عبادتگاه در تمامی ادیان بوده است. فرش های سجاده ای با الگو برداری از نقوش اسلامی و ایرانی و ایجاد هارمونی متناسب با فضاهای مذهبی  طرحی بدیع و آرامش بخش را ایجاد میکند و به ایجاد فضای معنوی  بسیار کمک می کند. به‌صورت کلی به فرش‌هایی که دو لچک در بالا دارند اما در پایین بدون لچک هستند و در مرکزشان فضایی طاقدار مانند محراب مساجد به‌ تصویر کشیده شده، فرش سجاده ای محرابی می‌گویند. این فرش ها در رول‌های طویل بافته می‌شوند و محراب‌ها در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند. هر طرح محراب، سجاده یک نمازگزار محسوب می‌شود.

هیت ست شدن در فرش ماشینی یعنی چه؟!
هیت ست شدن در فرش ماشینی یعنی چه؟!

 امروزه با پیشرفت دستگاه های بافندگی نخ هیت ست جایگاه ویژه ای بین تولید کنندگان فرش پیدا کرده است. اصولا فرایند هیت ست و بخار دهی به منظور افزایش کیفیت نخ و نهایتا فرش ماشینی می باشد. به تجربه ثابت شده است که استفاده از نخ هیت ست در یک واحد فرش بافی بین 7 تا 10 درصد افزایش راندمان تولید داشته که این رقم بسیار بالایی در یک دوره مالی شرکت خواهد کرد.

مشاور فرش (روش های از بین بردن پرز فرش)
مشاور فرش (روش های از بین بردن پرز فرش)

فرش های اکریليکی پرطرفدارترین انواع فرش ماشينی در ایران هستند و از قضا بيشتر از نمونه های دیگر نيز پرز میدهند. به طور کلی اگر در مراحل بافت فرش از مقدار مناسبی آب و روغن در مرحله آماده سازی الياف استفاده شود، دستگاهها در سالن ریسندگی به خوبی تنظيم شوند، تثبيت حرارتی مطلوب باشد و از آهار استفاده شود، فرشها کمتردچار مشکل پرزدهی میشوند.

مشاور فرش (طرز تهیه محلول خانگی شستشوی فرش)
مشاور فرش (طرز تهیه محلول خانگی شستشوی فرش)

خیلی ها از کثیف شدن فرش ها بخصوص فرش های رنگ روشن شاکی هستند و امکان سپردن فرش ها به دست قالیشویان هم همیشه وجود ندارد تقریبا هر پاک کننده فرش تجاری پر از مواد شیمیایی می باشد که برای بچه ها، حیوانات خانگی و هرکس دیگری خطرناک هستند . این مواد شیمیایی ممکن است علائم آلرژیکی در بعضی از افراد ایجاد نماید و بقایای سمی این مواد در فرش تا هفته ها بعد از شستشو فرش باقی بماند. تعدادی از محلول های غیر سمی کاملا خانگی ثابت کرده اند که بدون تهدید بهداشت و محیط زیست برعکس مواد شیمیایی می توانند تجربه خوبی در شستشو ارائه دهند.

از شرکت وندویل بلژیک و شونهر آلمان بیشتر بدانیم
از شرکت وندویل بلژیک و شونهر آلمان بیشتر بدانیم

آلمان و بلژیک با دو برند شونهر و وندِویل دو کشور اصلی تولیدکننده ماشین آلات فرش بافی در دنیا می باشند. ماشین‌آلاتی که برای تولید فرش ماشینی در ایران به کار می‌روند، بهترین‌های دنیا هستند. ایرانی‌ها با وارد کردن تکنولوژی روز دنیا سعی در تولید بهترین کیفیت را دارند. ماشین‌های 1200شانه باف در ایران را هیچ کشور دیگری استفاده نمی‌کند و ایرانیان در این زمینه بسیار پیشرفته هستند. حتی بلژیک که از تولیدکنندگان فرش ماشینی به شمار می‌رود، از دستگاه‌های پیشرفته خود به اندازه ایرانیان استفاده نمی‌کند.